Actualizado: 14/01/2004
  Ir a la Pagina Principal Descripción de Quienes somos Documentos Experiencias de desarrollo Económico Local Vinculos de desarrollo Económico Local Novedades de desarrollo Económico Local

Jenaj ye’ab pan tinamit tik lic chi coric, ntobonic chi queh take ar c’ay chipam ye’ab.

Molb’al quib take aj c’amol beh chipam jenaj t’uch ye’ab chil take comonil ar San Jerónimo, B.V.

T’uch wach k’oric

Lajeb na cho hab re’ tinamit San Jeronimo ma’xta nak rbeh chi coric, ma’xta riholonquilal pam rtinamit, ru’um re’ xmikric chi queh behel qui pon sutunok pan i tinamit re’ qui pon ar ru’um quicamaj chi jenaj wach junelic chi ma’ ne ta injaljic wach. Re’ comitat wilic cuc’, camanic xitek’a’ pan comonil re ye’ab re re’ chi ne inquitejej take c’acharel nic’ wach rmesaric, nic’ wach tek’aric ne nc’n maj re’ re’ qui camaj chi’nchel i tinamit.

Re’ riq’uihic i no’jbal

Re’ take c’acharel pan San Jerónimo ma’ inquicapaj ta nic’ wach rlok’il rmesaric pan tak beh re ye’ab queh chinchel i tinamit, maj ru’um re’ ne riban chi holhic pam tinamit.

Re’ c’uhtanic ruban nak i comitat ma’ inquic’am ta nah reh maj ru’um re re’ ne corjic wach chi holhic i tinamit.

Re’ wilih ju’jun camanic xiwan i comitat re’ reh xilok’ jenaj b’urex kirbal re jenaj careta molbal mak’al chi’ tak pat reh nim beh. Ruc’ junc’am re’ wilih ma’n manlojicta chic rum re re’ xoj quipahkaj jenaj k’ah ch’ihch’ pan Digesa je’ re’ jaljic wach i b’urex. Re’ rtumin i comitat quitik’a’ wi’ eh quicoj jenaj careta ruc’ reh molbal mak’al.

Re’ k’ah ch’ihch’ re’ re’ k’e’ c’axoj maj noj molol mak’al ca’pech chi pam i xamana eh xoj nimbok wach rbeh. Ru’um wo’ rc’axquil xi’ic’ cho wi’ ma quielicta chi pam maj re’ mak’al xa wilic wo’ nak pan tak beh. Quicoj take ye’ab mak’al pan tak beh, ma re’ ta wo’ xaj, maj re take c’charel ar chic xoj quiyew quimak’al reh pan quipat, ru’um re re’ quisaj wo’ chic take ye’ab re’ re’, xi cahnic wo’ chic pan ti’ c’axic take k’atol k’oric maj ma’xta ye’ab chi coric i mak’al eh inelic cho take chuh chi pam take cutlic wi’.

Jenaj k’ij re’ k’atal k’oric ximol qui wach take c’amol beh re q’uih p’uhr wach comonil (iglesia) re’ take tijenel pan tijenbal, k’ormajic queh ruwi’ ti’ c’axic wilic ar pan tinamit rum i mak’al, xi pahkaj tow’onic queh chi rij rmesaric pan tak beh chi junelic.

Je’ aj re’, re’take re’ xoj quipuhcaj take k’oric pan tak comonil (iglesia) pan tak tijenbal, queh take q’uijol k’ahxok chi t’uch chi nim. Re’ take camanbal quiyew je’ rucab take ye’ab mak’al, mesbal. Re’ comitat xitik’a’ huj queh take tinamit chi na quitow’onic re mesaric pan beh chi wach quipat. Chi na ca’nan i re’ ye’aric jenaj c’uxlis queh, je’ rucab chi ma ne ta i rutoj i ruha’ jenok poh.

Je’re’ wo’ riwi’ i c’uxlis ye’aric que take tinamit ne’ba’ chi na quimolom take mak’al pan quibeh, eh je’ re’ re’ take re’ xi oc pa ruman i camanic chi rij holhic beh.

Yu’nah re’ take tinamit inquimes chijunelic i beh wach quipat, ru’um re re’, re’ comitat rtak’a’je ch’ich’ reh molbal mak’al ca’pech chi pan i xamana. Quitek’a’ jenaj comonil k’oric ar pan Barrio Abajo ri b’inal, reh chi ne rilow chi ne inmesaric chi coric pan beh chi ne inquitek’a’ pam chi ne rib’an chi holhic pam i tinamit. Re’ comitat rsij je k’ombal re chi chi’ tak beh on chaj pa’jaric ne camanic wi’ ar.

Yu’nah re San Jerónimo xa re’ i tinamit re’ mesoj pam, chipam chi’nchel Watemala. Ru’um re re’ re’ wilkeb chi patanic ar ma’ q’uisin ta sukquil quic’ux chi rij ruwi’ i quitinamit.

Re’ nok xisic’ rtow’onic i k’atal k’oric ruc’ take c’amol beh re q’uih p’uhr wach comonil (iglesia) re’ take tijenel xelic coric chi quiwach chajaric xquitik’a’ wach pan comonil chi na rjaljic quin’ojbal take tinamit re rmesaric pan beh.


ANSIL

  • Re’ take rtinamit San Jerónimo suk quic’ux chi rij quitinamit maj holhic re’ nok npon quilow take ula’.
  • Re’ take patanel ar rich’il take raj camanom i comitat inquipahkaj chi junelic rmesaric pan tak beh
  • Re’ tinamit inquicoj ruc’ quic’ux i camanic.
  • Qui oquic par riman take i comitat, tijenbal, comonil (iglesia), c’amol beh re comonil re Barrio Abajo chil take tinamit wilqueb ar.
  • Nye’aric quicamanbal take ju’junal ne’ba’ chi ne nca’n moloj mak’al.
 

MA’XTA ANSIL

  • Ma’xta ye’bal mak’al chi coric ru’um re re’ ma’ holhic ta rtz’a’jic nca’n ar pan tinamit.
  • Ma’ nmoljic ta chi coric i mak’al maj ma’ jaruj ta nmoljic cho wach tumin t’zak camambal wach.

RE’ XIYEW

 

  • Re’ timanit San Jerónimo ric’uhtaj i ruholonquilal rchak’wachil rmesaric ca’nan take patanel.
  • Pan tinamit San Jerónimo wilic jenaj comonil k’oric, reh chi na rilom mi re’ ruwi’ i camanic nb’anjic ar pan Barrio Abajo, eh noj quicoj i n’ojbal re ac’nel c’acharel chi pam ye’ab.
  • Re’ sach ruwan i comitat xkajic wach maj chinchel take patanel quitow’onic chic chi riwanjic i mes pan beh.
  • Wilic chic quiwi’ chi xtik’injic wach beh.
  • Ruc’ camanic ixbanjic xi ehtric chinchel take c’acharel wilqueb ar, ruc’ xiwachej.

YE’AB RE’ INK’OMOJIC WI’ CORIC

C’uluj ruc’

 

  1. Prof. Roberto Solís. C’amol beh reh Comitat re San Jerónimo. 2003.
  2. Prof. Ángel Noé Lemus. Re’ iq’uinak chi C’amolbeh pan Comitat re San Jerónimo. 2003

 

Ir al Inicio del documentoIr a la pagina Principal